જ્વાળામુખી ફાટવાથી નીકળેલી રાખના વાદળો દિલ્હી પહોંચ્યા છે, જે હવાની ગુણવત્તાને બગાડી શકે છે અને હવામાનને અસર કરી શકે છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) એ એરલાઇન્સ અને પ્રવાસીઓ માટે એક સલાહકાર જારી કર્યો છે, કારણ કે રાખના વાદળો ફ્લાઇટ કામગીરીમાં વિક્ષેપ પાડી શકે છે.
10,000 વર્ષ પછી ફાટેલા ઇથોપિયન જ્વાળામુખી, હેલેગુબીની રાખ દિલ્હી પહોંચી રહી છે.
જ્વાળામુખી કેમ ફાટી નીકળે છે? પૃથ્વીની અંદર એવું કયું બળ છે જે પર્વતોને તોડી નાખે છે અને લાવા બહાર કાઢે છે?
આપણી પૃથ્વી ટેક્ટોનિક પ્લેટો નામના મોટા ટુકડાઓથી બનેલી છે. આ પ્લેટો નીચે મેગ્મા નામનો ગરમ પીગળેલો પદાર્થ રહેલો છે. જ્યારે આ પ્લેટો અથડાય છે, સરકે છે અથવા અલગ થાય છે, ત્યારે પૃથ્વીની અંદર દબાણ વધે છે. આ મેગ્મા બહાર નીકળવાનો રસ્તો શોધવા માટે ઉગે છે, અને જ્યારે દબાણ એટલું વધારે થઈ જાય છે કે પૃથ્વીની સપાટી તેને સમાવી શકતી નથી, ત્યારે જ્વાળામુખી ફાટી નીકળે છે. આ સમય દરમિયાન, લાવા, વાયુઓ, રાખ અને ખડકોના ટુકડા હજારો ફૂટ ઊંચાઈ પર પ્રક્ષેપિત થઈ શકે છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે, આને જ્વાળામુખી ફાટી નીકળવું પણ કહેવામાં આવે છે.
જ્વાળામુખી ફાટવાના કેટલાક મુખ્ય કારણો:
- અતિશય દબાણ. પૃથ્વીની અંદર ઊંડે સુધી સંગ્રહિત મેગ્મા મુક્ત થવાનો માર્ગ બનાવે છે.
- પ્લેટોની ગતિ. જ્યારે પ્લેટો અથડાય છે અથવા અલગ થઈ જાય છે, ત્યારે જ્વાળામુખી સક્રિય થઈ શકે છે.
- વાયુઓનું સંચય. મેગ્મામાં ફસાયેલા વાયુઓ ફુગ્ગાની જેમ દબાણ વધારે છે.
- પીગળેલા ખડકોના તાપમાનમાં વધારો. આનો અર્થ એ છે કે તાપમાન જેટલું ઊંચું હશે, તેટલો જ શક્તિશાળી વિસ્ફોટ થશે.
જ્વાળામુખી રસપ્રદ તથ્યો
રસપ્રદ વાત એ છે કે, જ્વાળામુખી માત્ર ખતરો નથી; તે ક્યારેક જીવન આપનાર પણ હોઈ શકે છે. જ્વાળામુખીની રાખ અત્યંત ફળદ્રુપ જમીન પણ બનાવે છે અને નવા ટાપુઓને જન્મ આપે છે.
જ્વાળામુખી શા માટે ફાટી નીકળે છે?
હવે છેલ્લે, જ્વાળામુખી એ પૃથ્વીની ગરમી અને ઊર્જા મુક્ત કરવાની રીત છે અને તે આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણી પૃથ્વી જીવંત, ગતિશીલ અને સતત બદલાતી રહે છે.
ઇથોપિયાના અફાર ક્ષેત્રમાં હેલી ગુબ્બી જ્વાળામુખી 12,000 વર્ષમાં પહેલી વાર ફાટ્યો છે, જેના કારણે રાખનો મોટો ગોટો ભારત તરફ વહી રહ્યો છે. દિલ્હી, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં રાખના સંક્રમણને કારણે સંભવિત હવાઈ મુસાફરીમાં વિક્ષેપ પડવાની ચેતવણી DGCA એ જારી કરી છે.
Post a Comment