બજેટ 2025 આવતાની સાથે જ પેટ્રોલ અને ડીઝલ સહીત આટલી વસ્તુ સસ્તી થઇ જશે?

દેશના નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ ૧ ફેબ્રુઆરીએ બજેટ રજૂ કરશે. દર વર્ષે સામાન્ય લોકો અને ઉદ્યોગોને બજેટ પાસેથી ઘણી અપેક્ષાઓ હોય છે.

દેશના દરેક વર્ગ અને પ્રદેશની નજર આ બજેટ પર ટકેલી છે. આ વખતે પણ ૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૫ ના રોજ નાણામંત્રીના બોક્સમાંથી શું નીકળશે? સામાન્ય માણસથી લઈને ઉદ્યોગ અને શેરબજાર સુધી દરેકની નજર આના પર ટકેલી છે.

લોકોને આશા છે કે સરકાર આ બજેટમાં મોંઘવારી ઘટાડશે અને તેમની જરૂરિયાતની વસ્તુઓ સસ્તી કરશે. મધ્યમ વર્ગને આ બજેટથી ઘણી અપેક્ષાઓ છે અને આ મધ્યમ વર્ગની અપેક્ષાઓ પણ મોંઘવારી પર અટવાઈ જાય છે.

ફુગાવો, જેનો એક મુખ્ય પરિમાણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પણ છે. રોજિંદા જીવનમાં, આ કિંમતો દરેક સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર અસર કરે છે. આ કિંમતો પણ ઉદ્યોગો પર મોટી અસર કરે છે અને આ અસર શેરબજારમાં પણ ઉથલપાથલનું કારણ બને છે, એટલે કે ઘણું બધું પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર આધાર રાખે છે. અને આવી સ્થિતિમાં, જો પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર GST લાગુ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે. આ બજેટમાં સરકાર પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર GST લાગુ કરવાની મોટી જાહેરાત કરી શકે છે તેવી અપેક્ષા છે.

તમને જણાવી દઈએ કે ગયા વર્ષના બજેટમાં જાહેર માળખાગત સુવિધાઓ અને ટકાઉપણું પર ઘણું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ વખતે સરકાર અન્ય ઘણા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે.

આ બજેટમાં શું સસ્તું થશે અને શું મોંઘું થશે તે 1 ફેબ્રુઆરીએ જાહેર થશે. પરંતુ વાત પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તા થવાની છે. ગયા બજેટમાં, એટલે કે બજેટ 2024માં, સરકારે પેટ્રોલિયમ અને ગેસ મંત્રાલયને 1.19 ટ્રિલિયન રૂપિયાનું બજેટ આપ્યું હતું. જેથી પાવર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સુધારો થઈ શકે. જોકે, પેટ્રોલિયમ સબસિડીમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. આ વખતે તેલ ઉદ્યોગને આશા છે કે એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

માહિતી અનુસાર, ભારતીય ઉદ્યોગ સંઘ એટલે કે CII એ પણ સરકાર પાસે એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડવાની માંગ કરી છે. જો આવું થાય તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે. એવી પણ અપેક્ષા છે કે સરકાર પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર GST લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી શકે છે. ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો આશા રાખે છે કે જો પેટ્રોલ અને ડીઝલને GSTના દાયરામાં લાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે તો તેમના ભાવમાં ઘટાડો થશે.

દેશમાં પેટ્રોલનો સરેરાશ ભાવ હાલમાં ૯૪ રૂપિયાથી ૧૦૩ રૂપિયાની વચ્ચે છે.
ડીઝલની કિંમત લગભગ ₹ 87 છે. જો સરકાર પેટ્રોલ અને ડીઝલને GSTના દાયરામાં લાવે છે, તો તેના ભાવ ઘટી શકે છે. હાલમાં, પેટ્રોલ, ડીઝલ, કુદરતી ગેસ અને એવિએશન ટર્બાઇન ઇંધણ એટલે કે ATF જેવા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને VAT જેવા કર વસૂલવામાં આવે છે. દરેક રાજ્યમાં વેટના દર અલગ અલગ હોય છે, જેના કારણે તેની કિંમતો એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં બદલાય છે.

ચાલો 2017 ના વર્ષ તરફ જઈએ. જ્યારે GST લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારે સરકારે એક રાષ્ટ્ર એક કરનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો. પરંતુ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોને GSTમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા હતા. હવે જો સરકાર તેમને GST હેઠળ લાવવાનો નિર્ણય લે છે, તો એકસમાન કર લાદીને દેશભરમાં ઇંધણના ભાવ સમાન થઈ શકે છે. એટલે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ બધા રાજ્યોમાં સમાન રહેશે. CII એ સરકાર પાસે ઇંધણ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડવાની માંગ કરી છે અને જો આવું થાય તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટી શકે છે અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં ઘટાડો થવાને કારણે વસ્તુઓ પણ સસ્તી થશે. એટલે કે, એક તરફ તમને પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવોથી રાહત મળશે, તો બીજી તરફ, લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં ઘટાડા પછી, આવી ઘણી વસ્તુઓ સામાન્ય માણસ માટે પોસાય તેવી બનશે.

જીએસટી લાગુ થવાથી ઇંધણના ભાવ ઘટશે અને સામાન્ય જનતાને સીધી રાહત મળશે. જોકે, સરકારે રાજ્યો સાથે આ અંગે સર્વસંમતિ સાધવી પડશે. કારણ કે વેટ રાજ્યો માટે પણ મોટી આવકનો સ્ત્રોત છે. બજેટમાં GST વિશે કોઈ જાહેરાત નથી, પરંતુ સરકાર બજેટમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલને એકસાથે લાવવા અંગે ચોક્કસ સંકેત આપી શકે છે.

બાય ધ વે, હું તમને એ પણ જણાવી દઉં કે મોદી સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઇલેક્ટ્રોનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ગયા વર્ષે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન માટે ₹15500 કરોડનું બજેટ આપવામાં આવ્યું હતું. સરકાર સેમી-કન્ડક્ટર ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે અને હવે મોબાઇલ ઉત્પાદન પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. જો આ બજેટમાં આ ક્ષેત્રમાં કોઈ જાહેરાત થશે તો તે સ્માર્ટ ફોન અને ઇલેક્ટ્રોનિક સામાન સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે.

આ વખતે, એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે સરકાર કાપડ અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. આ માટે, સરકાર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી શકે છે અને ટેરિફ ઘટાડી શકે છે. આનાથી વૈશ્વિક બજારમાં ભારતીય કપડાંની સ્પર્ધા તો વધશે જ, પણ કપડાં સસ્તા પણ થતા દેખાશે. આનો અર્થ એ થયો કે કાપડ બજારમાં પણ તેજી જોવા મળશે.

આ ઉપરાંત, એવી ચર્ચા છે કે સરકાર આવકવેરા લેબમાં પણ ફેરફાર કરી શકે છે. સારું, બજેટમાં શું થાય છે, 1 ફેબ્રુઆરીએ નાણામંત્રીના બોક્સમાંથી શું બહાર આવે છે. સામાન્ય માણસને કેટલી રાહત મળે છે અને ઉદ્યોગો માટે કઈ રાહતની જાહેરાતો કરવામાં આવે છે. આ બધું ૧ ફેબ્રુઆરીએ જાહેર થશે.